EN
کامپوننتِ جالب ولی بی‌مصرف نسازیم؛ تجربه‌ی وجین‌کردن یک دیزاین‌سیستم بزرگ
بازگشت به ژورنال
دیزاین‌سیستم·2026-11-03·۳ دقیقه

کامپوننتِ جالب ولی بی‌مصرف نسازیم؛ تجربه‌ی وجین‌کردن یک دیزاین‌سیستم بزرگ

داشتن صدها کامپوننت روی کاغذ جذاب است، اما تا وقتی مگامنوهای تکراری، چارت‌های نمایشی و اسکرول‌بارهای مزاحم را حذف نکنید، سیستم واقعاً تمیز نمی‌شود.

یادداشت شخصی از میز کار استودیو·تجربه واقعی من از پاک‌سازی آزمایشگاه کامپوننت‌ها: چرا کیفیت گزیده همیشه از عددهای بزرگ برنده می‌شود
پخش‌کننده تعاملی موشن و معماری60 FPS CANVAS
چابک‌سازی سیستم طراحی و حذف کامپوننت‌های اضافی
۰۰:۰۰ / ۰۰:۵۲
۰۱ ریتم و ساختار

یک دام همیشگی در ساخت دیزاین‌سیستم یا آزمایشگاه کامپوننت این است که آدم به جای کیفیت، عاشق عددها می‌شود. اوایل ساخت بخش Playground من هم وسوسه شدم همه نوع ماژول را توی مجموعه بچینم؛ از چارت‌های آماده و پنل‌های مدیا گرفته تا ده‌ها مگامنو و کنترل‌های بامزه ولی کم‌کاربرد. اما وقتی خودم با دید یک کاربر واقعی یا کارفرما دوباره کل صفحه را باز کردم، خیلی زود حقیقت را دیدم: یک ردیف طولانی از کامپوننت‌های تکراری فقط حوصله آدم را سر می‌برد و ارزش تک‌تک کارهای خاص را پایین می‌آورد.

اولین چیزهایی که بدون تعارف از سیستم بیرون انداختم، مگامنوهای کلیشه‌ای و ویجت‌های نمایشی بودند. یک مگامنو با چند ستون لینک و یک کارت تزیینی گوشه‌اش، نه چالش تعاملی ویژه‌ای برای ارائه دارد و نه قرار است کسی در پورتفولیو ساعت‌ها پایش بنشیند. همین‌طور بازی‌های پازلی یا چارت‌های بی‌مصرف؛ وقتی کسی وارد آزمایشگاه یک طراح UI/UX می‌شود، دنبال کامپوننت‌هایی است که هم در محصولات واقعی کاربرد دارند و هم جزئیات حرکتی و لمسی هوشمندانه نشان می‌دهند.

وقتی تب‌های دسته‌بندی به صورت طبیعی می‌شکنند و زیر هدر چسبان اسکرول‌بار افقی مزاحم نمی‌اندازند، کل صفحه نفس می‌کشد.
وقتی تب‌های دسته‌بندی به صورت طبیعی می‌شکنند و زیر هدر چسبان اسکرول‌بار افقی مزاحم نمی‌اندازند، کل صفحه نفس می‌کشد.تصویر ۰۱

سه نشانه‌ای که به من می‌گوید یک کامپوننت باید حذف شود

در مرحله وجین‌کردن کلکسیون، هر ماژول را با سه سوال محک زدم و اگر جواب قانع‌کننده‌ای نداشت، از فایل حذفش کردم:

  • آیا واقعاً حس لمسی یا تعاملی تازه‌ای می‌دهد؟ یک دکمه که با فیزیک فنری زیر انگشت کشیده می‌شود یا سرچ‌باری که فیلترهای کیبوردی زنده دارد ارزشمند است؛ اما سه تا کارت آمار شبیه هم که فقط متنش فرق دارد، فقط جا پر کرده است.
  • آیا به عنوان طراح حاضرید در محصول واقعی از آن استفاده کنید؟ اسباب‌بازی‌هایی که فقط برای دمو جالب‌اند اما در تجربه کاربری واقعی گمراه‌کننده‌اند، جایشان توی یک دیزاین‌سیستم جدی نیست.
  • آیا چیدمان صفحه را خراب می‌کند؟ ماژول‌های بزرگی مثل سرچ‌بارهای جامع یا فرم‌های چندمرحله‌ای نباید توی ستون‌های تنگ و فشرده خفه شوند. تبدیل شبکه آن‌ها به چیدمان دو ستونه جادار، بلافاصله ارزش جزئیاتشان را برگرداند.
یک دیزاین‌سیستم معتبر با تعداد فایل‌هایش سنجیده نمی‌شود؛ با این سنجیده می‌شود که چند تا از قطعاتش واقعاً قابل دفاع و استفاده هستند.

مشکل ریز ولی آزاردهنده‌ی اسکرول‌بار زیر تب‌ها

کنار حذف کامپوننت‌های اضافه، یک جزئیات فنی بود که خیلی روی اعصابم می‌رفت: وجود اسکرول‌بار افقی زیر تب‌های فیلتر در نوار چسبان بالای صفحه. حتی وقتی همه‌چیز زیبا باشد، دیدن یک نوار اسکرول خط‌دار زیر دکمه‌های دسته‌بندی کل حس پرمیوم کار را خراب می‌کند. با تبدیل ردیف تب‌ها به چیدمان منعطف و پنهان‌کردن کامل اسکرول‌بارهای سرگردان، نوار ابزار بالا بالاخره شبیه یک کنترل پنل دقیق و یک‌دست درآمد.

ساختار ماژولار توکن‌ها در پروژه Pulse؛ هماهنگی شعاع گوشه‌ها، کنتراست سطح و واکنش فنری میان همه قطعات سیستم.
ساختار ماژولار توکن‌ها در پروژه Pulse؛ هماهنگی شعاع گوشه‌ها، کنتراست سطح و واکنش فنری میان همه قطعات سیستم.تصویر ۰۲

افزودن ذره‌بین بررسی برای هر قطعه

وقتی تعداد کامپوننت‌ها تمیزتر و گزیده‌تر شد، فرصت پیدا کردم برای هر کارت دکمه‌ی بررسی تمام‌صفحه بگذارم تا هر قطعه با توکن‌های فعال رنگ، انحنا و کد استفاده قابل کپی دقیق‌تر دیده شود. گاهی کم‌کردن حجم یک کلکسیون، بهترین راه برای بالا بردن اعتبار تک‌تک بخش‌های باقی‌مانده است.

مستندات تصویری استودیو۰۱ — ۰۲
مقایسه هدر چسبان با تب‌های تمیز بدون اسکرول‌بار در برابر نوار شلوغ و کشیدنی قدیمی
مقایسه هدر چسبان با تب‌های تمیز بدون اسکرول‌بار در برابر نوار شلوغ و کشیدنی قدیمی۰۱
ماتریس توکن‌های زنده در دیزاین‌سیستم Pulse؛ هر بلوک دقیقاً یک وظیفه روشن دارد
ماتریس توکن‌های زنده در دیزاین‌سیستم Pulse؛ هر بلوک دقیقاً یک وظیفه روشن دارد۰۲
وسواس من روی فونت فارسی؛ چرا یک فونت درست با وزن‌های دقیق کار صدتا فونت رو می‌کنه
مقاله بعدی در ژورنال

وسواس من روی فونت فارسی؛ چرا یک فونت درست با وزن‌های دقیق کار صدتا فونت رو می‌کنه

خیلی از رابط‌های فارسی به خاطر ترکیب چند تایپ‌فیس ناسازگار، فاصله‌گذاری غلط حروف یا برچسب‌های انگلیسی شلخته به هم می‌ریزند؛ راه‌حل من ساده‌تر از چیزی است که فکرش را می‌کنید.

مطالعه مقاله